ALITHEA_OSBLOG2026
Inzichten uit de transitie.
Artikelen en analyses over de transitie naar overvloed — exponentiële technologieën, institutioneel ontwerp en overvloedsdenken in de praktijk.
- Artikelen
- 79
- Taal
- NL
- Feed
- OPEN
Vier jaar wachten op een transformator: de fabriekshal remt de energietransitie
Transformatoren kosten 77 procent meer en de levertijd loopt op tot vier jaar. De schaarste zit nu in de fabriekshal, niet in de techniek.
Lees meerGroene stroom op jaarbasis is makkelijk, groene stroom in elk uur is de echte opgave
Een AI-datacenter in Zuid-Australie koppelt zich aan 1,2 GW hernieuwbaar en een net-vormende batterij. De opgave verschuift van jaargemiddelde naar elk uur.
Lees meerHet obesitasmedicijn kost centen om te maken, toch blijft het duur
De werkzame stof in Ozempic kost een dubbeltje per dosis. De merkprijs is ruim 900 dollar per maand. De patentcliff van 2026 legt die kloof bloot.
Lees meerOpslag voor 70 dollar per kilowattuur: de batterij wordt de goedkoopste netverzwaring
Stationaire batterijen kosten nog 70 dollar per kilowattuur, 45 procent minder dan in 2024. De rekensom tussen kabels en opslag kantelt.
Lees meer41 dollarcent per kuub: ontzilt water wordt goedkoop, de pekel wordt de flessenhals
Ontzilt water zakt naar 41 dollarcent per kuub dankzij goedkope zon. Toch blijft water schaars: de pekel en de vergunning worden de nieuwe flessenhals.
Lees meer300 gigawattuur weggegooid in één kwartaal: waarom het stroomnet de zon niet bijhoudt
India schakelde 300 GWh groene stroom af in het eerste kwartaal van 2026. De goedkoopste stroom ooit botst op een net dat de opwek niet aankan.
Lees meerDe longevity-test wordt goedkoop, het bewijs van gewonnen jaren blijft schaars
Een longevity-abonnement van 595 dollar maakt preventieve diagnostiek breed beschikbaar. Maar goedkoop meten is nog geen bewezen gezondheidswinst.
Lees meerHet taalmodel dat offline werkt: India bouwt AI voor 22 talen
India bouwt open-source taalmodellen die offline werken in 22 talen. Nu AI-inferentie instort, verschuift de schaarste naar taal, data en zeggenschap.
Lees meerDe robotaxi verkoopt geen snelheid, maar tijd
Waymo rijdt 500.000 betaalde ritten per week. De winst zit niet in snelheid maar in tijd, en juist daar loert het rebound-effect.
Lees meerDe zonnecel ontwent het zilver: hoe een prijsexplosie afdwong wat tien jaar onderzoek niet lukte
Zilver piekte in januari op 117,66 dollar per ounce. De zonne-industrie reageert met de grootste materiaalbesparing ooit.
Lees meerDe tweede flessenhals: waarom goedkope technologie zelden vanzelf overvloed wordt
In 2025 kwam er 112 gigawatt batterijopslag bij, maar groene waterstof, CRISPR en gekweekt eiwit blijven steken. De kostprijs is niet meer het probleem.
Lees meerHet datacenter dat zijn eigen stroom meebrengt
Een Australisch AI-datacenter contracteerde 600 MW stroom, gekoppeld aan 1,2 GW nieuwe opwek. Het draait de volgorde om: vraag financiert aanbod.
Lees meerZestig patiënten na twee jaar: de CRISPR-genezing loopt niet vast op techniek, maar op stamcellen
Meer dan twee jaar na goedkeuring is Casgevy pas bij zestig patiënten toegepast. Niet techniek remt af, maar te weinig stamcellen.
Lees meerNegen miljard dollar aan geschrapte plannen: de rekensom die groene waterstof tegenhoudt
Fabrieken kunnen 140 gigawatt elektrolyse per jaar maken, maar er staat amper 3 gigawatt in de grond. Groene waterstof loopt vast op geld, niet op fysica.
Lees meerDe aardwarmte was er altijd, de boorkosten stonden in de weg
De warmte onder onze voeten is vrijwel onuitputtelijk. Dat geothermie toch een niche bleef, lag aan de boorkosten. Die dalen nu snel.
Lees meerDe 3D-printer is goedkoop, de controle zit in de software
Snapmaker betaalt opensourceontwikkelaars, Bambu Lab sluit zijn firmware af. De printer is goedkoop, de strijd gaat nu om wie de software beheert.
Lees meerEiwit brouwen zonder dier kan al, de bioreactor is de flessenhals
Precisiefermentatie-wei zakte van honderd naar dertig dollar per kilo. De schaarste verschuift van het lab naar de fabriek, het kapitaal en de regels.
Lees meerBijna een miljard dollar verdampt: waarom de verticale boerderij vastloopt op de energierekening
Plenty haalde bijna een miljard dollar op en ging in 2025 alsnog failliet. De verticale boerderij stuit op een harde grens: de energierekening.
Lees meerZonnestroom is goedkoop, toegang blijft schaars: huurders en appartementen buiten de zonnetransitie
Zonnestroom was nog nooit zo goedkoop. Toch heeft in Nederland zo'n 12 procent van de private huurders panelen, tegen 48 procent van de eigenaren.
Lees meerStroom is goedkoper dan ooit, maar niet als het net uitvalt
Opwekken is spotgoedkoop geworden, toch groeit de markt voor noodstroom. Leveringszekerheid is de nieuwe schaarse laag in de energie-stack.
Lees meerGratis collegegeld trekt de mannen niet terug naar de collegebank
Michigan maakt community college gratis en plakt flyers op pizzadozen. Toch halen vrouwen er 35 procent vaker een diploma. De prijs was niet de drempel.
Lees meerDe bodyscan wordt goedkoop, de zekerheid blijft schaars
Everlab haalt 65 miljoen op voor goedkope preventieve screening. Toch zit de schaarste niet in de scan, maar in het bewijs dat hij levens verlengt.
Lees meerDe zon is de goedkoopste stroom ooit, toch zitten 600 miljoen Afrikanen in het donker
Zonnestroom is de goedkoopste elektriciteit ooit. Toch missen 600 miljoen Afrikanen stroom. De flessenhals zit in financiering, niet in fysica.
Lees meerDe airco wordt goedkoop, koelte blijft schaars: de mobiele koeler die tot een derde van zijn koeling weglekt
Een mobiele airco met één slang lekt tot een derde van zijn koeling weg. Koelen wordt goedkoop, maar efficiënte en eerlijke koelte blijft schaars.
Lees meerDe les wordt bijna gratis, het diploma blijft schaars: de erkenning als flessenhals in de onderwijs-stack
Instructie wordt spotgoedkoop, maar de waarde van het diploma houdt stand. De schaarste zit niet in de kennis, maar in de erkenning.
Lees meerVoorbij het paneel: waar de zonnetransitie nu vastloopt
Het beste siliciumrecord ooit, 27,27 procent, zit vlak onder het fysieke plafond van 29,4 procent. Toch versnelt de transitie niet. De schaarste verhuisde van het paneel naar het systeem.
Lees meerDe reserveonderdelen worden goedkoop, het ontwerpbestand wordt schaars
Vanaf 31 juli 2026 moeten fabrikanten onderdelen leveren. Maar 3D-printen verschuift de schaarste van het onderdeel naar het ontwerpbestand.
Lees meer38 gigawatt in de wachtrij: waarom flexibiliteit de schaarse schakel in het stroomnet wordt
Zonnepanelen en batterijen zijn goedkoop, maar het volle stroomnet kan ze niet kwijt. Virtuele energiecentrales maken flexibiliteit het nieuwe schaarse goed.
Lees meerHet laatste procent silicium: waarom het zonnerecord van 27,27 procent vooral over fabricage gaat
Longi haalt 27,27 procent met een silicium back-contact cel. Het echte nieuws is geen record, maar een fabricagetruc die de cel betaalbaarder maakt.
Lees meerHet zonnedak dat moeilijk te blussen is: hoe brandveiligheid de geïntegreerde zonne-stack afremt
Geïntegreerde zonnedakpannen maken elk dak een energiebron. Twee Duitse branden tonen waar de echte rem zit: veiligheid, normen en verzekering.
Lees meerSilicium nadert zijn plafond: waarom de volgende efficiëntiesprong uit een tweede laag moet komen
Longi haalt 27,27 procent met een siliciumcel. Het plafond ligt op 29,4 procent. Wat dat betekent voor de economie van zonne-energie.
Lees meerDe biologie wordt goedkoop, de interpretatie blijft schaars
Een sequencer leest een genoom nu af voor honderd dollar. Toch verschuift de schaarste naar interpretatie, regelgeving en gedrag, niet de prijs van de meting.
Lees meerRijst met 19 procent meer opbrengst bestaat al: hoe regelgeving de schaarste aan klimaatbestendige gewassen in stand hield
India teelt al genoom-bewerkte rijst met 19 procent meer opbrengst. De EU stelde net nieuwe regels vast. De schaarste was een ontwerpkeuze.
Lees meerTwee derde terug binnen een jaar: waarom goedkope GLP-1 de gezondheidswinst niet vastzet
Generieke semaglutide maakt GLP-1 goedkoop, maar twee derde van het verloren gewicht komt binnen een jaar terug. De gezondheidswinst is gehuurd, niet gekocht.
Lees meerMaleisië koerst op 29,7 gigawatt zon: waarom Zuidoost-Azië groeimotor en knelpunt tegelijk wordt
Zuidoost-Azië bouwt de goedkoopste panelen ter wereld en verbruikt ze straks zelf. Twee krachten bepalen wie wint.
Lees meerSpotgoedkope GLP-1: waarom de prijsval van semaglutide nog geen gezondheidswinst is
Generieke semaglutide kost in India nog veertien euro per maand. Toch stopt twee derde van de gebruikers binnen een jaar. Beschikbaarheid is geen gezondheid.
Lees meerHet genoom van honderd dollar: waarom goedkope sequencing de zorg nog niet vanzelf verandert
Een sequencer leest een menselijk genoom nu voor honderd dollar af, ooit kostte dat bijna drie miljard. De schaarste verschuift naar interpretatie en toegang.
Lees meerDe zon is goedkoop, de grond is schaars: hoe lokaal verzet de nieuwe rem op zonne-energie werd
Sardinië verzamelde 210.000 handtekeningen tegen zonneparken. Nu panelen spotgoedkoop zijn, worden grond en draagvlak de bindende beperking.
Lees meerDe batterij is goedkoop, de verzekering niet: wat de aanval op het Poolse net blootlegt
Niet de batterij, maar de beveiliging en verzekering eromheen vormen de nieuwe flessenhals onder de opslagboom.
Lees meerDe opslageconomie kantelt: 108 gigawatt batterijen in één jaar
In 2025 kwam er 108 gigawatt batterijopslag bij en zakte stationaire opslag naar 70 dollar per kilowattuur. Hoe goedkope batterijen de week verbinden, van zon tot netcongestie.
Lees meerCreality naar de beurs: goedkope 3D-printers en de schaarste aan reserveonderdelen
Creality haalde 177 miljoen dollar op bij zijn beursgang. Wat goedkope 3D-printers doen met de schaarste aan reserveonderdelen.
Lees meerElektrische auto's worden overal goedkoper, behalve in de VS
In China is 70 procent van de elektrische auto's al goedkoper dan een benzineauto. In de VS kelderde de nieuwverkoop met 28 procent.
Lees meerGeïnstalleerd vermogen zegt weinig: waarom de capaciteitsfactor de zonne-economie bepaalt
April 2026: Bangkok beleeft zijn zonnigste maand in twintig jaar, terwijl stormen Japan vlak houden. Dezelfde panelen, een ander getal dat telt.
Lees meerDe robotaxi rijdt 500.000 ritten per week: geeft hij ook tijd terug?
Waymo vertienvoudigde zijn ritten in twee jaar. Of dat netto tijd oplevert, hangt af van een rebound-effect dat de tijdwinst weer kan opeten.
Lees meerHet laboratorium haalt 35 procent, de markt koopt 775 watt: waarom paneelvermogen de zonne-economie stuurt
Het hoogste rendement haalt het laboratorium, maar de zonne-economie draait op het vermogen per paneel. Waarom 775 watt meer zegt dan 35 procent.
Lees meerNatrium is duizend keer overvloediger dan lithium: de materiaalbasis onder goedkope opslag
Natrium is 1000 keer overvloediger dan lithium. CATL schaalt in 2026 op naar netcellen van 15.000 cycli. Wat betekent dat voor de opslageconomie?
Lees meer315 miljard dollar met een zesde van de banen: hoe AI de Indiase IT-pyramide afbreekt
Indiase IT bereikt 315 miljard dollar met 135.000 nieuwe banen, een zesde van historisch. Wat de breuk onder de pyramide betekent.
Lees meerVijf gigawattuur warmte uit overschot stroom: hoe thermische batterijen de industriele stack loskoppelen van aardgas
Antora schakelde 19 mei een 5 GWh warmtebatterij in bij een POET-bioethanolfabriek. Het verandert de economie van industriele proceswarmte.
Lees meerDrie miljoen daken, nul cent terug: de economie achter het einde van de salderingsregeling
Op 1 januari 2027 verdwijnt de salderingsregeling in een keer. Niet de zon wordt schaars, maar het prijssignaal dat huishoudens ervoor terugzien.
Lees meerVerticale boerderijen vallen om, de Nederlandse kas niet: de energierekening achter voedselovervloed
Minstens 28 verticale boerderijen gingen in 2024 failliet. De oorzaak is geen biologie maar een energierekening. De Nederlandse kas laat zien waarom.
Lees meerNederland publiceert 92% open access, de wereld 40%: de economie achter wetenschappelijke kennis
Nederland publiceert al 92% van zijn onderzoek open access, de wereld 40%. Wat die cijfers vertellen over schaarste zonder technische oorzaak.
Lees meerDe prijs van een robot-uur: wat goedkope humanoïde robots doen met de tijd-stack
Een Unitree G1 kost nu rond 16.000 dollar en Figure rekent 25 dollar per robot-uur. Wat betekent dat voor de schaarste aan menselijke tijd?
Lees meerDe zon is goedkoop, de regels niet: hoe octrooien en tarieven de zonne-economie sturen
De zonnetechniek is goedkoop geworden. Twee gebeurtenissen in mei 2026 laten zien dat octrooien en tariefontwerp nu bepalen wat zonne-energie kost.
Lees meerStaal is niet schaars, schoon staal is duur: de economie achter de groene premie
CO2-vrij staal wordt nu gebouwd, maar blijft duurder dan vuil staal. Twee prijzen bepalen of die groene premie verdwijnt: waterstof en koolstof.
Lees meerDe prijs onder de kostprijs: hoe semaglutide-generiek en mRNA de geneesmiddelenstack hertekenen
Het basisoctrooi op semaglutide verviel en mRNA-therapie boekt klinische winst. Twee verhalen, een patroon: de prijs van medicijnen raakt losgekoppeld van de kostprijs.
Lees meerAI wordt de vraagmotor van energie: van de Amerikaanse opslagboom tot de OPEC-exit van de Emiraten
AI-rekenkracht is de snelst groeiende vraagpost in energie. Dat verschuift kapitaal van olie naar datacenters en botst in Nederland op het stroomnet.
Lees meerKunstmest zonder aardgas: hoe groene ammoniak de voedselstack loskoppelt van de gasmarkt
Kunstmest hing in 2022 voor 90 procent van zijn variabele kosten aan aardgas. Groene ammoniak maakt stikstof uit zon, water en lucht. De rem zit in de stroomprijs.
Lees meerHet 2-sigma-probleem komt onder de prijs: wat AI-tutors betekenen voor de onderwijs-stack
Bloom toonde in 1984 dat 1-op-1 tutoring 98 procent van klassikaal onderwijs overtreft. Inferentiekosten dalen nu sneller dan loonkosten.
Lees meerHet patent-cliff onder Ozempic: hoe een afslankmedicijn van 350 euro per maand 4 dollar per maand kan kosten
Generieke semaglutide kan voor 28 tot 140 dollar per jaar geproduceerd worden. In Nederland kost Wegovy 300 euro per maand. Het verschil is geen technologie.
Lees meerVan pandemie naar oncologie: het mRNA-platform vindt zijn tweede markt
Een zesjaars follow-up op alvleesklierkanker en 49 procent risicoreductie bij melanoom: mRNA betreedt zijn tweede markt.
Lees meerJapan veilt 1,25 GW batterijen, Nederland tekent één deal: hoe marktontwerp de batterij-economie bepaalt
Japan kende 1,25 GW batterijopslag toe in zijn derde decarbonisatie-veiling. Nederland sloot tegelijk één bilaterale deal van 200 MW. Het verschil zit in marktontwerp.
Lees meerEen dam van 80 kilometer of honderd miljoen batterijen: twee manieren om een klimaatprobleem op te lossen
Onderzoekers berekenden een dam van 80 kilometer door de Beringstraat om de AMOC te redden. Het voorstel legt een keuze bloot: megaproject of distributie.
Lees meerZuivel zonder koe: de kostencurve daalt hard, de EU-toelating niet
Precisiefermentatie maakt melkeiwit zonder koe, tegen snel dalende kosten. De rem zit niet in de techniek maar in de EU-toelating.
Lees meerBestuurlijke schaarste: 459 Amerikaanse counties, 96 megawatt Nederlandse wind, één patroon
Op 5 mei 2026 stemde een Ohio-county tegen renewables en presenteerde Den Haag een Aansluitoffensief. Twee landen, één patroon.
Lees meerDe zonne-supply-chain herschikt zich: Turkije's TOPCon-fabriek en het einde van het China-monopolie
Kalyon PV start in Ankara productie van n-type TOPCon-zonnecellen. Achter de aankondiging schuilt een bredere herschikking van de globale zonne-economie.
Lees meer5.300 nieuwe thuisbatterijen in april: het coördinatievraagstuk onder het record
April 2026 leverde Nederland netto 5.300 thuisbatterijen op. De aanwas is reëel, maar de batterijen werken vooralsnog grotendeels los van het net.
Lees meerHet EU-verbod op Chinese omvormers: een knip in de toeleveringsketen van de Nederlandse zonne-economie
Per 1 november 2026 sluit de EU Chinese omvormers uit van publieke financiering. Wat dat betekent voor de Nederlandse zonne-uitrol en de materialen-stack.
Lees meerMicrosoft wankelt op zijn 24/7 carbon-free pledge: de governance-test voor de informatie-stack
Microsoft overweegt zijn 24/7 carbon-free doel voor 2030 te schrappen. Wat dat betekent voor de governance van de informatie-stack.
Lees meerFervo's 6,5 miljard: hoe enhanced geothermal de baseload-discussie verandert
Op 4 mei diende Fervo Energy IPO-papieren in voor een waardering tot 6,5 miljard dollar. Wat dat zegt over enhanced geothermal en de AI-baseload-vraag.
Lees meerHet 98,8% zero-carbon-uur in Groot-Brittannië: wat Nederland eruit kan leren voor zijn capaciteitsmarkt
Op 22 april 2026 draaide Groot-Brittannië 98,8% zero-carbon. Wat dat zegt over Nederlands gascentrale-vraagstuk en de capaciteitsmarkt-discussie.
Lees meerSolar-plus-storage als product: het einde van losse PV-PPA's
Een Amerikaanse nutsmaatschappij kocht 4 GW solar-plus-storage in een keer; TenneT tekende voor 800 MWh dispatchable opslag. Beide kopen geen losse zon, maar een leveringsproduct.
Lees meerDeepSeek V4 en de prijs van intelligentie: een open frontier-model voor 14% van de kosten
DeepSeek V4 levert frontier-prestaties voor $3,48 per miljoen tokens. Wat betekent dat voor publieke diensten die nu nog $25 per miljoen tokens betalen?
Lees meerDe Nederlandse netcongestie-paradox: 38 GW wachtrij naast goedkoper-dan-ooit batterijen
Solar produceert 18 procent van de stroom. Batterijen kosten nog 108 dollar per kWh. En toch staat 38 GW op de TenneT-wachtrij. Wat klopt er niet?
Lees meer30,2% in een all-perovskiet tandemcel: silicium krijgt een opvolger met andere economie
Japanse onderzoekers haalden 30,2% efficiency met een all-perovskiet tandemcel zonder silicium. Wat dat betekent voor kosten en netcongestie.
Lees meerHet lege middenstuk van AccelerateEU: een opslagdoel zonder financieringsspoor
AccelerateEU bevestigt 200 GW opslag in 2030, maar laat de financiering aan de markt. Wat dat betekent voor netcongestie en de Nederlandse stack.
Lees meerDe zonne-cyclus versterkt zichzelf: vier signalen uit één werkdag
Vier berichten uit één werkdag: records in het VK, Japanse tandem-cellen op 30,2 procent, Colombiaanse veiling, El Niño. Zonne-energie compoundt.
Lees meerHoe exponentiële technologie overvloed mogelijk maakt
Van zonne-energie tot AI: waarom exponentiële groei het speelveld fundamenteel verandert en schaarste op termijn obsoleet maakt.
Lees meerDe 7 Stacks van Overvloed uitgelegd
Energie, voedsel, gezondheid, onderwijs, informatie, materialen en tijd — waarom juist deze zeven gebieden de sleutel zijn tot een wereld van overvloed.
Lees meerWat is kunstmatige schaarste?
Veel van de schaarste die we ervaren is niet natuurlijk, maar bewust ontworpen. Een introductie tot het concept dat centraal staat in The Abundance Shift.
Lees meer