Moss Landing brandt voor de tweede keer, Europa plaatst dit jaar 57 GWh aan batterijen bij
Op vrijdagochtend 18 september 2026 steeg opnieuw rook op uit de batterijcentrale van Vistra in Moss Landing, Californië. Zo'n 1.200 batterijmodules die nog lading bevatten, ontbrandden spontaan in een deel van het gebouw dat sinds de grote brand van januari 2025 niet veilig toegankelijk was. Het was het vierde veiligheidsincident op de locatie sinds 2019.
Moss Landing was bij oplevering in 2020 met 300 megawatt en 1.200 megawattuur de krachtigste netbatterij ter wereld. Vistra had al 34.000 modules verwijderd; van de laatste 5.000 vatte een deel vlam. Twintig maanden na de brand heeft de Californische toezichthouder CPUC nog altijd geen oorzaak vastgesteld (CalMatters).
Dezelfde week verscheen een cijfer dat de andere kant van het verhaal vertelt. EUPD Research verwacht dat Europa in 2026 57 gigawattuur aan batterijopslag installeert, een stijging van 78 procent ten opzichte van de 32 gigawattuur van 2025 (pv magazine). Dat is bijna vijftig keer de energie-inhoud van Moss Landing, in één jaar. De vraag is niet of batterijen kunnen branden, maar welke ontwerpkeuzes bepalen of dat gebeurt.
Hoe we hier kwamen
Moss Landing is een product van zijn tijd. Vistra zette een oude gasturbinehal vol met nikkel-mangaan-kobaltbatterijen (NMC), de chemie uit de auto-industrie. Duizenden modules dicht op elkaar in één gebouw, zonder scheiding tussen compartimenten (Canary Media).
De faaldatabase van onderzoeksinstituut EPRI telt sinds 2011 alle publiek gerapporteerde branden en explosies in netbatterijen. Het aantal incidenten per geïnstalleerde gigawatt daalde van 9,2 in 2018 naar 0,2 in 2023, een afname van 97 procent (Energy-Storage.news). Twee veranderingen verklaren dat. Ten eerste stapte de stationaire opslag over op lithium-ijzerfosfaat (LFP), een chemie die minder energie per kilo levert maar veel moeilijker in brand raakt. Ten tweede bouwt vrijwel niemand nog batterijen in een gebouw: de standaard is een veld met losse containers op afstand van elkaar, zodat een brand niet overslaat.
De economie erachter
Veiligheid is in deze sector geen kostenpost maar een ontwerpparameter. LFP-cellen zijn goedkoper dan NMC-cellen omdat ze geen kobalt of nikkel nodig hebben. Containers zijn goedkoper dan gebouwen. De veilige optie is dus ook de goedkope optie; de markt is zonder dwang overgestapt. Het probleem zit in de erfenis: een verouderd ontwerp dat jaren kost om te ontmantelen en intussen het publieke beeld van alle batterijen bepaalt.
Dat beeld heeft een prijs. Amerikaanse ontwikkelaars moeten bij vrijwel elk nieuw project uitleggen waarom hun batterij geen tweede Moss Landing wordt. Buurman PG&E hield zijn batterijpark Elkhorn na 2025 uit voorzorg offline tot 1 juli 2027. Californië heeft inmiddels meer dan 21.000 megawatt aan batterijvermogen op het net. Elke maand vergunningsvertraging kost het systeem flexibiliteit die het juist nodig heeft.
In Nederland is de regelgeving de bottleneck. De veiligheidsrichtlijn PGS 37-1 voor grote energieopslagsystemen is sinds december 2023 definitief en in april 2026 bijgewerkt naar versie 1.1 (PGS). De richtlijn is echter nog niet verankerd in het Besluit activiteiten leefomgeving. Het Rijk legde deze zomer een wijzigingsbesluit ter consultatie dat batterijparken vergunningplichtig maakt en PGS 37 verplicht stelt. Juridisch adviseurs verwachten dat de regels pas op 1 juli 2027 ingaan. Tot die tijd beoordeelt elke gemeente en veiligheidsregio de brandveiligheid op eigen inzicht. Noord-Holland voegt intussen een instructieregel toe die grootschalige opslag in landelijk gebied alleen toestaat bij zon- of windparken, op bedrijventerreinen of naast een 380 kV-station (Drive).
Implicatie voor de energie-stack
TenneT rekent op minimaal 9 gigawatt aan batterijvermogen op het hoogspanningsnet in 2030. De Monitor Voorzieningszekerheid 2026 stelt dat de norm van maximaal vier uur stroomtekort per jaar vanaf 2030 in alle scenario's wordt overschreden zonder extra flexibiliteit (Energy Storage NL). Het grootste operationele batterijpark van Nederland, geopend door ENGIE in Lelystad in juli 2026, levert 35 megawatt. De afstand tussen wat er staat en wat er nodig is, wordt niet door de techniek bepaald.
Voor de energie-stack is Moss Landing daarom een dubbel signaal. De techniek heeft het veiligheidsprobleem grotendeels opgelost. De institutionele verwerking daarvan, in vergunningen en in het publieke debat, loopt jaren achter. Schaarste aan opslag in Nederland is in 2026 geen tekort aan batterijen. Het is een tekort aan bestuurlijke duidelijkheid over hoe je ze veilig neerzet, terwijl de veilige manier al bekend is (zie de ontwikkelingen-feed).
Wat te volgen
Drie indicatoren voor de komende twaalf maanden. Ten eerste: de CPUC-oorzaakanalyse van de brand van januari 2025, en of die het NMC-in-gebouw-ontwerp als kernoorzaak aanwijst. Ten tweede: de datum waarop PGS 37-1 in het Besluit activiteiten leefomgeving wordt opgenomen, en of de vergunningsdoorlooptijd voor Nederlandse batterijparken daarna korter wordt. Ten derde: het incidentcijfer per gigawatt in de EPRI-database over 2026, nu de wereldwijde vloot overwegend uit LFP-containers bestaat.