Vier subsidieklokken, één techniek: waarom Duitsland 40 procent groeit en Nederland 6
Duitsland verkocht in het eerste halfjaar van 2026 zo'n 195.000 warmtepompen, 40 procent meer dan een jaar eerder (BWP, via Solarserver, 6 augustus 2026). Nederland haalde in dezelfde periode een groei van 6 procent, tot ongeveer 239.000 stuks. Dat getal bevat ook airco's. Zonder die units blijven er circa 71.000 over (Vereniging Warmtepompen, via Solar & Storage Magazine, 13 augustus 2026).
Het verschil zit niet in de techniek. Een warmtepomp in Keulen is dezelfde machine als een warmtepomp in Kampen. Het verschil zit in de regels eromheen, en vooral in de vraag hoe zeker een huishouden weet dat die regels blijven gelden.
Deze week stonden zes dagelijkse analyses in het teken van energie. Ze gingen over huisbatterijen, warmtepompen, isolatie, natrium-ion en e-bikes. Samen vormen ze één patroon: de ontwerpkeuze achter een prikkel bepaalt de snelheid van de transitie. Dat werken we hieronder uit.
De week in zeven stacks
Energie. Dit was de enige stack met dagelijkse analyses. Australië telde eind juni 2026 389.137 huisbatterijen met samen 11.321 MWh, volgens het kwartaalrapport van marktoperator AEMO. Nederland telde volgens Sunergy Research bijna 80.000 stekkerbatterijen, tegen ongeveer 22.500 eind 2025. Lees de analyse over de aflopende Australische subsidie en die over de prijsspread die met 85 procent viel. Ook de warmtepompverkoop in Nederland en Duitsland kwam aan bod. Volgens Rystad Energy haalde grootschalige zonnestroom in het Australische net deze week recordhoogtes, zie PV Magazine.
Materialen. Een Indiase start-up claimt meer dan 1.500 cycli voor een natrium-ioncel met een Pruisisch-wit kathode. Het is een claim van het bedrijf, niet van een onafhankelijk lab. De analyse over natrium-batterijen in India zet de claim naast het Indiase doel van 60 tot 70 GWh celcapaciteit in 2030. Dat staat tegenover circa 2 GWh nu. Ook de isolatiestudie uit Ierland raakt de materiaalstack.
Tijd. Een Amerikaanse e-bike kost 1.295 dollar, terwijl de gemiddelde Nederlandse e-bike 2.872 euro kost. De analyse over de budget-e-bike laat zien dat de Nederlandse markt in volume krimpt en in prijs groeit.
Voeding, gezondheid, onderwijs, informatie. Deze week verschenen hier geen dagelijkse analyses en geen ontwikkelingen met hoge relevantiescore. We vullen die stacks niet kunstmatig aan.
Vier subsidieklokken, één techniek
De zes analyses van deze week hebben een gemeenschappelijke noemer. Elk beschrijft een land dat dezelfde techniek op een andere manier in de markt zet. Als je ze naast elkaar legt, zie je vier ontwerpen. We noemen ze klokken, omdat elk ontwerp een eigen tikkende tijdlijn aan de koper geeft.
De zekere klok: Duitsland. De Duitse overheid zegde toe de efficiencysubsidies voor warmtepompen tot 2030 voort te zetten. Het aantal subsidieaanvragen lag in april 44 procent en in mei 64 procent hoger dan een jaar eerder, zo meldde onze dagelijkse analyse op basis van de BWP. Aanvragen lopen vooruit op installaties. De groei van 40 procent is dus nog niet uitgewerkt. De koper weet: wachten levert niets op, want de regels blijven.
De aflopende klok: Australië. Het programma Cheaper Home Batteries begon in juli 2025 met 372 Australische dollar korting per kWh batterijcapaciteit. Vanaf mei 2026 is dat 272 dollar. In de tweede helft van 2030 is het 84 dollar (Choice, mei 2026). Het budget ging van 2,3 miljard naar 7,2 miljard dollar, met een einddatum in 2031. De koper weet: wachten kost geld, want de korting daalt elk halfjaar. Het resultaat is een groei van 41 procent in de geïnstalleerde capaciteit in één kwartaal, volgens het AEMO-rapport via PV Tech.
De voorwaardelijke klok: Ierland. Jarenlang kreeg een Iers huishouden alleen subsidie voor een warmtepomp als het huis eerst voldoende was geïsoleerd. Een enquête-experiment van het ESRI onder 574 huiseigenaren liet zien dat een eis tot gevelisolatie de bereidheid om een warmtepomp te nemen met 19,7 procent verlaagde. Bij een eis tot alleen ventilatie was dat 11,6 procent. De UCC-studie in Energy and Buildings (augustus 2024) berekende dat de isolatie-eerst-route 22 keer zoveel thermische renovaties vraagt als alternatieve routes om de klimaatdoelen te halen. Het agentschap SEAI nam in juli 2026 een deel van de eis weg. De drempel van 2,3 W/(K.m²) geldt niet meer voor de programma's One Stop Shop, Community Energy Grant en, bij advies, Warmer Homes. Voor het Better Energy Homes-programma blijft de eis wel gelden.
De wisselende klok: Nederland. In 2024 haalde het kabinet het plan voor een verplichte hybride warmtepomp van tafel. De verkoop in het eerste halfjaar van 2024 viel daarna naar 47.000 stuks, 47 procent minder dan een jaar eerder (Hart van Nederland, juli 2024). Nu is het beeld gemengd. Lucht-waterwarmtepompen groeiden met 36 procent. Dedicated hybride units daalden met 21 procent en water-waterwarmtepompen met 11 procent. De branche verwacht voor heel 2026 circa 140.000 stuks exclusief airco's. Het doel voor 2030 is 250.000 tot 300.000 per jaar. Het kabinetsplan om hybride warmtepompen vanaf 2029 verplicht te maken moet het verloren signaal herstellen. Of dat lukt, hangt af van de vraag of de hybride verkoop, die nu daalt, dan niet verder terugvalt.
Er komt een tweede Nederlands signaal bij. Op 1 januari 2027 eindigt de salderingsregeling. Het kabinet liet rond Prinsjesdag weten geen btw-nultarief voor thuisbatterijen in te voeren, volgens twee commerciële sites die naar de Miljoenennota en het Belastingplan 2027 verwijzen. Wij hebben de primaire stukken niet zelf kunnen controleren. Het Belastingplan is bovendien nog een wetsvoorstel, dat de Tweede Kamer in de komende maanden behandelt.
Een kanttekening hoort erbij. Dit is een vergelijking van landen, geen experiment. Duitsland herstelt deels van een zwak 2024. Australië heeft veel zon, grote daken en hoge stroomprijzen aan het begin van de avond. Nederland kampt met netcongestie en een tekort aan installateurs. De klok verklaart dus niet alles. Onze aanname, in lijn met gangbare beleidsevaluatie: zekerheid over de regels is een van de factoren die het verschil verklaren, naast prijs, klimaat en installatiecapaciteit. Dat is een hypothese die de data ondersteunen, geen bewezen oorzaak.
Bron: BWP via Solarserver (2026-08-06); Vereniging Warmtepompen via Solar & Storage Magazine (2026-08-13); Choice (2026-05-01). Het Nederlandse totaal van circa 239.000 stuks bevat airco's, het getal exclusief airco's is circa 71.000. Groei per type is volgens de bron gerekend ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.
De economie erachter
Een aflopende subsidie werkt omdat ze twee dingen tegelijk doet. Ze geeft de koper een reden om nu te handelen. En ze weerspiegelt de dalende kostencurve: als de techniek goedkoper wordt, hoeft de steun niet gelijk te blijven. Australië kiest hier bewust voor een glijdende schaal.
Er is wel een tweede-orde effect. Volgens AEMO viel het gemiddelde prijsverschil tussen laden en ontladen van batterijen in het tweede kwartaal van 2026 met 85 procent, van 342 naar 51 Australische dollar per MWh. Batterijen zetten in 36 procent van de intervallen de prijs, tegen 17 procent een jaar eerder (Energy-Storage.News, 29 juli 2026). Elke extra batterij maakt de volgende minder winstgevend. Dat is goed nieuws voor de stroomrekening in de avondpiek. Het is slecht nieuws voor wie zijn batterij op een rendement van drie jaar terug had berekend.
Wie wint en wie verliest? Huishoudens met een dak en kapitaal winnen. Huishoudens zonder zonnepanelen betalen volgens de ACM jaarlijks ongeveer 205 euro mee aan de salderingsregeling, samen 1,35 miljard euro. Dat patroon herhaalt zich bij elke subsidie die vooral naar eigenaren gaat. Een ontwerp dat dit wil beperken, kan de steun koppelen aan netvriendelijk gedrag of aan inkomen. Het Australische voorbeeld doet dat niet: de korting hangt aan de capaciteit van de batterij.
Voor leveranciers verschuift de marge. Wie vooral hardware verkoopt, ziet de prijs dalen. Wie software, installatie en handel in flexibiliteit aanbiedt, houdt een rol. Dat is dezelfde beweging als bij zonnepanelen: de component wordt goedkoop, de systeemintegratie blijft schaars.
Het rebound-risico zit aan de gebruikskant. Een Deens onderzoek onder 185 huishoudens vond dat 20 procent van de verwachte stroombesparing van lucht-luchtwarmtepompen werd omgezet in extra comfort (Gram-Hanssen e.a., 2012). Beleid moet rekenen met gerealiseerde besparing, niet met de theoretische.
Implicatie voor de energie-stack
In de energie-stack is schaarste hier geen kwestie van techniek of grondstof. Het is een kwestie van procedure en timing. De warmtepomp en de batterij zijn beschikbaar en worden goedkoper. De bottleneck zit in de onzekerheid van de koper en in regels die een trage stap voor een snelle stap zetten. Dat past bij de kernclaim van Project Alithea: schaarste is een ontwerpkeuze, en overvloed is dat ook. Een subsidieontwerp dat zekerheid geeft en vanzelf afloopt, lijkt daarvoor een bruikbaarder instrument dan een regel die elk jaar wijzigt.
Wat te volgen komende week
Drie indicatoren verdienen aandacht.
Eén: de behandeling van het Belastingplan 2027 in de Tweede Kamer. De vraag is of een amendement op het btw-tarief voor thuisbatterijen een meerderheid haalt. Basislijn: 21 procent btw.
Twee: de Nederlandse verkoopcijfers van stekkerbatterijen voor het derde kwartaal. Het ijkpunt is 37.600 stuks in het tweede kwartaal van 2026 (Sunergy Research).
Drie: de aanvragen voor Duitse warmtepompsubsidie. Als de groei van 40 procent standhoudt, past dat bij de zekere klok. Zakt hij terug, dan was het deels een inhaalslag na 2024.