De longevity-test wordt goedkoop, het bewijs van gewonnen jaren blijft schaars

Het Amerikaanse Fountain Life, bekend van preventieve gezondheidsprogramma's die duizenden tot tienduizenden dollars kosten, introduceerde een instapabonnement van 595 dollar per jaar. Voor dat bedrag krijgt een lid een bloedtest met meer dan honderd biomarkers en een DEXA-scan die spier, vet en botmassa in kaart brengt. Het bedrijf richt zich met dit aanbod op werkgevers, verenigingen en woongemeenschappen. Preventie als collectieve voorziening dus, niet langer als privilege van een kleine groep. zie de ontwikkelingen-feed

De prijs valt op. Wie eerder een volledig longevity-programma bij Fountain Life wilde, betaalde een veelvoud. De duurste laag, met MRI en hartscan, blijft ook gewoon bestaan. Maar het instapproduct laat zien waar de concurrentie naartoe beweegt: niet naar de meest geavanceerde apparatuur, maar naar het grootste bereik.

Daarmee is dit een schoolvoorbeeld van een terugkerend patroon. Een dienst die schaars en duur was, wordt goedkoop en breed beschikbaar. De vraag is of daarmee ook de gezondheidswinst breed beschikbaar wordt, of dat de schaarste zich alleen verplaatst naar een minder zichtbare schakel.

Hoe we hier kwamen

Preventieve diagnostiek zat lang in het topsegment. Een uitgebreide screening met beeldvorming, genetica en tientallen bloedwaarden was een conciërgedienst voor wie het kon betalen. De onderliggende techniek werd intussen goedkoper. Bloedanalyses zijn grotendeels geautomatiseerd, genetische tests die ooit een fortuin kostten vragen nu enkele honderden dollars, en scanners draaien efficiënter.

De markt groeit navenant. De wereldwijde markt voor longevity-diagnostiek werd in 2025 geschat op 2,8 miljard dollar en groeit naar ongeveer 2,94 miljard in 2026, met een jaarlijkse groei van ruim 6 procent (Grand View Research). Het consumentensegment, waar Fountain Life in opereert, gaat sneller: van rond 700 miljoen dollar in 2025 naar bijna 4 miljard in het volgende decennium. De prijs per meting daalt, het aantal aanbieders stijgt.

De flessenhals zit in het bewijs

Een goedkope meting is niet hetzelfde als gezondheidswinst. Bij mensen zonder klachten levert brede screening vooral veel toevalsbevindingen op. Een systematische review van twaalf studies onder 5.373 symptoomloze deelnemers vond bij 32 procent van hen een kritische of onduidelijke toevalsbevinding, en bij 16 procent een fout-positieve uitslag (Radiology, 2019). Elke fout-positieve uitslag leidt tot vervolgonderzoek, ongerustheid en soms ingrepen die achteraf niet nodig blijken.

Daarom raadde de American College of Radiology in 2023 af om totale lichaamsscreening aan te bieden aan mensen zonder klachten, risicofactoren of belaste familiegeschiedenis. Het bewijs dat vroege opsporing bij gezonde mensen langer of gezonder leven oplevert, ontbreekt grotendeels. Dat is de kern van de zaak. De meting is goedkoop geworden, maar het bewijs dat de meting werkt, blijft schaars.

Er zit ook een verdelingsvraag onder. Het instapabonnement bevat bloedwaarden en een DEXA-scan, geen dure beeldvorming. De MRI en de hartscan, juist de onderdelen met het hoogste afbreukrisico en de hoogste kosten, blijven in de duurdere laag. De goedkope laag democratiseert, de laag die de meeste opvolging vraagt niet. Wie een verontrustende uitslag krijgt, heeft alsnog een arts, een vervolgtraject en geld nodig om er iets mee te doen.

Implicatie voor de gezondheid-stack

In de gezondheid-stack van Alithea is dit een bekend beeld. De biologie wordt goedkoop, de interpretatie blijft schaars. Een test van 595 dollar verschuift de flessenhals van de meting naar de duiding. Wie leest de honderd biomarkers, wie bepaalt of een afwijking behandeld moet worden, en wie draagt de kosten van de nasleep.

Het raakt ook de tijd-stack. Fountain Life verkoopt in de kern geen scan, maar gewonnen gezonde jaren: vroeg ingrijpen om later verlies te voorkomen. Dat is een aantrekkelijke belofte, maar tijd laat zich niet kopen met een momentopname. Een meting zonder bewezen vervolg levert data op, geen jaren.

In Nederland speelt bovendien de regelgeving mee. Preventief onderzoek bij mensen zonder medische aanleiding valt onder de Wet op het bevolkingsonderzoek. Een voorstel om die wet te moderniseren en commerciële gezondheidschecks meer ruimte te geven, werd in januari 2025 ingetrokken. Onderzoek met ioniserende straling en kankerscreening blijft vergunningplichtig. De Gezondheidsraad is kritisch: veel van deze checks hebben volgens de raad geen therapeutische meerwaarde, zijn niet kosteneffectief en leveren veel fout-positieve uitslagen op. De schaarste is hier deels een ontwerpkeuze van de wetgever.

Wat te volgen

Drie signalen maken de komende twaalf maanden duidelijk of goedkope diagnostiek echte gezondheidswinst wordt. Ten eerste: verschijnen er studies met harde uitkomsten, die laten zien dat vroege opsporing bij gezonde mensen aantoonbaar ziekte of sterfte voorkomt en niet alleen meer bevindingen oplevert. Ten tweede: nemen werkgevers en verzekeraars de nazorg mee, of stopt de dekking bij de meting zelf. Ten derde: hoe beweegt de Nederlandse en Europese regelgeving nu de herziening van de Wet op het bevolkingsonderzoek is gestrand en commerciële aanbieders toch blijven groeien. Pas als meting en opvolging samen goedkoper worden, verschuift de overvloed van de brochure naar de spreekkamer.