De bloedwaarde wordt bijna gratis, het eigendom blijft schaars tot 2031
Function Health is een Amerikaans platform voor bloedonderzoek met AI-uitleg. Het bedrijf haalde in november 2025 een waardering van 2,5 miljard dollar op. De geschatte jaaromzet over de voorgaande twaalf maanden lag op 50 tot 75 miljoen dollar (Forbes, 26 november 2025). Het bedrijf verkoopt twee testrondes van tientallen biomarkers per jaar voor 365 tot 499 dollar, inclusief automatische interpretatie. Begin deze maand kondigde het aan dat gebruikers hun bloedwaarden ook rechtstreeks kunnen bespreken met bestaande AI-chatbots (Longevity.Technology, 4 september 2026). De productie en de interpretatie van een bloedtest worden dus in hoog tempo goedkoper. Het juridische kader dat bepaalt wie de onderliggende uitslagen mag inzien, kopiëren en delen, is intussen traag. In de Europese Unie worden laboratoriumuitslagen pas op 26 maart 2031 verplicht uitwisselbaar in de hele Unie (Verordening (EU) 2025/327). Tussen het tempo van kostendaling en het tempo van datawetgeving zit deze week het scherpste voorbeeld van ontworpen schaarste in de gezondheidsstack.
De week in zeven stacks
Energie. Enerparc, met 5 gigawatt aan Duitse zonneparken de grootste parkeigenaar van Europa, vroeg deze week faillissement aan. De capture rate van Duitse zonnestroom, het aandeel van de gemiddelde marktprijs dat een zonnepark daadwerkelijk ontvangt, zakte in april naar 0,26. Tegelijkertijd groeit de Europese batterijmarkt naar een verwachte 57 gigawattuur in 2026 (PV Magazine, 8 september 2026). Waarde verschuift van opwekking naar opslag. Meer in de daily blog.
Materialen en energie. Twee tandemcelrecords in zeven weken doorbraken de efficiëntielimiet van silicium, maar de fabrieken die de cellen moeten bouwen draaien op een derde van hun capaciteit. Overcapaciteit blijft de kostencurve drukken, ook als de techniek vooruitgaat. Achtergrond.
Informatie. Het gezamenlijke marktaandeel van Amazon, Microsoft en Google in cloudinfrastructuur staat op 63 procent, ondanks aparte pogingen van Europa, India en Brazilië om daarvan los te komen. Die pogingen tot digitale soevereiniteit vergrootten de afgelopen jaren vooral het marktaandeel van diezelfde drie bedrijven. Volledige analyse.
Onderwijs en energie. De installatiequote, het aandeel van installatietechniek in de totale bouwsom, klimt naar 42,8 procent. De monteur die de apparatuur aansluit, kost ongeveer vijf jaar om op te leiden. De energietransitie loopt niet vast op techniek, maar op onderwijscapaciteit. Meer.
Voedsel en energie. Ureum piekte in april op 850 dollar per ton na de blokkade van de Straat van Hormuz. Nederland mocht zijn eigen mest-stikstof via de RENURE-regeling pas op 12 juni als kunstmestvervanger inzetten, jaren nadat het overschot al bekend was. Achtergrond.
Gezondheid en informatie. De bloedprik wordt goedkoper en de uitleg van de uitslag is met een taalmodel bijna gratis geworden. De vraag wie die uitslag mag inzien en delen, ligt bij Brussel en dat proces duurt tot 2031. Dat spanningsveld is het uitgangspunt van de verdieping hieronder. Naar de daily blog.
Goedkope diagnose, dure toegang: de economie van de bloedwaarde
Een bloedtest was ooit een schaars goed omdat afnemen, analyseren en interpreteren allemaal mensenwerk waren. Alle drie de stappen zijn de afgelopen jaren goedkoper geworden, maar niet in hetzelfde tempo. De prijs van een individuele test bij een Amerikaanse directe laboratoriumdienst ligt doorgaans tussen de 30 en 80 dollar. Een uitgebreid cardiovasculair panel kost tussen de 169 en 329 dollar (Mito Health, 2026). Dezelfde test kan bij dezelfde referentielaboratoria tussen de 9 en 90 dollar kosten, afhankelijk van welke tussenpartij de marge pakt (Personalabs, 2026). De prijs van het aftappen en meten daalt dus, maar wordt vooral bepaald door distributie, niet door de onderliggende chemie.
De echte versnelling zit in de interpretatie. Tot voor kort moest een arts uitleggen wat een afwijkende waarde betekent. Nu koppelt een dienst als Function Health de uitslag direct aan een taalmodel, dat de waarden in gewone taal toelicht (Longevity.Technology, 4 september 2026). Die stap was vroeger het duurste onderdeel van een consult, namelijk de tijd van een arts. Nu is hij bijna gratis.
Hoe goed die uitleg is, hangt sterk af van hoeveel informatie het model al heeft. Onderzoekers van Mass General Brigham testten 21 veelgebruikte taalmodellen, waaronder recente versies van ChatGPT, Claude, Gemini, DeepSeek en Grok, op klinisch redeneren (JAMA Network Open, 13 april 2026). Kregen de modellen het volledige patiëntdossier, dan kwamen ze in meer dan 90 procent van de gevallen tot de juiste einddiagnose. Moesten ze zelf een differentiaaldiagnose opstellen op basis van de eerste, onvolledige klachten, dan faalden ze in meer dan 80 procent van de gevallen. Een taalmodel is dus sterk in een open boek examen en zwak in het stapsgewijze redeneren onder onzekerheid waarmee een huisarts een spreekuur begint.
Die kloof tussen laboratoriumcondities en de praktijk is ook meetbaar bij consumenten die een chatbot rechtstreeks gezondheidsvragen stellen. Vijf populaire chatbots, waaronder ChatGPT, Gemini en Grok, leverden in een onafhankelijke audit samen 250 antwoorden op vragen over onderwerpen als kanker, vaccinaties en voeding. 49,6 procent van die antwoorden werd beoordeeld als problematisch, waarvan 19,6 procent als ernstig problematisch (BMJ Open, april 2026). Geen van de vijf chatbots leverde een volledig kloppende literatuurlijst bij de antwoorden. De marginale kostprijs van uitleg daalde dus naar bijna nul, maar de betrouwbaarheid daalt mee zodra de vraag minder gestructureerd is dan een compleet dossier.
Terwijl de productie en interpretatie van een bloedwaarde goedkoper worden, blijft het eigendom van diezelfde data een politieke keuze. De European Health Data Space, Verordening (EU) 2025/327, trad op 26 maart 2025 in werking maar wordt gefaseerd van kracht. Vanaf 26 maart 2027 geldt de verordening in algemene zin. Vanaf 26 maart 2029 moeten patiëntsamenvattingen en e-recepten grensoverschrijdend uitwisselbaar zijn, samen met het hergebruik van de meeste andere datacategorieën voor onderzoek. Pas vanaf 26 maart 2031 moeten laboratoriumuitslagen, medische beeldvorming en ontslagbrieven EU-breed operationeel zijn, en pas dan geldt het hergebruikregime ook voor genetische data (Kennedys Law, 2026). Tussen de technische mogelijkheid en de juridische verplichting zit een kloof van vijf tot zes jaar, precies op de datacategorie waar dit verhaal om draait.
Een vergelijkbare vertraging speelt bij het toezicht op de taalmodellen zelf. Chatbots moeten sinds 2 augustus 2025 onder de AI Act bekendmaken dat ze AI zijn. De zwaardere verplichtingen voor hoogrisicosystemen, een categorie waar systemen die medisch advies geven onder kunnen vallen, stonden gepland voor 2 augustus 2026. Een voorlopig akkoord over een "digitaal omnibus" in mei 2026 schuift die verplichtingen voor zelfstandige hoogrisicosystemen door naar uiterlijk 2 december 2027. Voor AI die is ingebed in gereguleerde medische hulpmiddelen verschuift de datum naar 2 augustus 2028 (Osborne Clarke, 2026). De markt voor AI-gestuurde diagnostiek groeit dus twee tot drie jaar door voordat het zwaarste toezicht ingaat.
De optelsom is een markt die qua vraag allang volwassen is. De wereldwijde markt voor biologische leeftijd en longevity-diagnostiek werd in 2025 geschat op 2,9 miljard dollar. Voor 2026 wordt een omvang van 3,31 miljard dollar verwacht, en in 2030 moet de markt volgens hetzelfde rapport op 5,58 miljard dollar uitkomen. Dat is een jaarlijkse groei van ongeveer 14 procent (marktrapport via GlobeNewswire, 3 september 2026). Die groeicurve loopt voor op zowel de Europese dataregels als op het AI-toezicht. Schaarste is hier geen kwestie van techniek, maar van tempo van regelgeving.
De economie erachter
Wie hier het meest van profiteert, is niet vanzelfsprekend de patiënt. Function Health wordt gewaardeerd op 2,5 miljard dollar, bij een geschatte omzet van 50 tot 75 miljoen dollar over de laatste twaalf maanden. Dat veelvoud rust volgens Forbes vooral op groeiverwachting en niet op de huidige kasstroom (Forbes, 26 november 2025). De vroege winnaars zijn platforms die abonnementen en data verzamelen voordat concurrentie of regelgeving de markt openbreekt.
Het risico ligt bij de gebruiker. Een systematische review van tests die online rechtstreeks aan Australische consumenten werden geadverteerd, vond dat slechts 10,7 procent klinisch nut had. Tegenover die 10,7 procent stond 41,9 procent die als niet-onderbouwde "gezondheidscheck" werd bestempeld (BMJ Open, december 2023). Goedkopere tests verlagen de drempel om te testen, en een groter testvolume verhoogt het aantal fout-positieve uitslagen, met extra vervolgonderzoek en ongerustheid als gevolg. De besparing op het ene niveau kan dus een rekening opleveren op het andere niveau.
Er is ook een tijdelijk voordeel voor wie nu al data verzamelt. De EHDS-portabiliteit wordt pas in 2029 en 2031 verplicht, en het zwaarste AI-toezicht gaat pas in 2027 en 2028 in. Platforms die nu al marktaandeel en gebruikersdata opbouwen, doen dat dus met weinig concurrentiedruk vanuit regelgeving. Tegen de tijd dat de regels volledig gelden, ligt de gebruikersbasis grotendeels al vast.
Implicatie voor de gezondheidsstack
Voor de gezondheidsstack betekent dit dat de komende jaren niet de technologie het tempo bepaalt, maar de wetgeving. Diagnostiek is al bijna abundant: goedkoop te produceren en vrijwel gratis te interpreteren. De schaarste verschuift naar databezit en kwaliteitscontrole, allebei onderwerpen van de informatiestack. Voor huishoudens betekent dit dat toegang tot eigen gezondheidsdata sneller marktrijp is dan wettelijk geregeld. Het gevolg is dat de gebruiksvoorwaarden van een commercieel platform in de praktijk vaker bepalen wat er met een bloedwaarde gebeurt dan Europese wetgeving. Dat raakt ook de tijdstack: sneller inzicht in de eigen gezondheid kan gezonde levensjaren opleveren, maar alleen als de interpretatie ook klopt.
Wat te volgen komende week
Drie indicatoren om te volgen. Ten eerste de Europese Commissie, die vóór maart 2027 uitvoeringshandelingen voor de EHDS moet publiceren waarin precies staat hoe lidstaten laboratoriumdata gaan uitwisselen. Ten tweede vervolgonderzoek op de PrIME-LLM benchmark van Mass General Brigham, die klinisch redeneren van taalmodellen op meer datasets gaat toetsen. Ten derde de eerstvolgende cijfers van Function Health en vergelijkbare directe-diagnostiekplatforms: een nieuwe financieringsronde of beursgang zou de waardering van 2,5 miljard dollar voor het eerst aan omzetgroei moeten toetsen.