300 gigawattuur weggegooid in één kwartaal: waarom het stroomnet de zon niet bijhoudt
India schakelde in het eerste kwartaal van 2026 ongeveer 300 gigawattuur zonne- en windstroom af. Die stroom was opgewekt, maar kon niet worden gebruikt. Volgens denktank Ember was dat bijna twee derde van alle curtailment op het nationale net in die periode. Curtailment is het gedwongen terugregelen van opwek: de panelen leveren, maar het net kan de stroom niet kwijt.
Het probleem zit niet in de opwekking. Kredietbeoordelaar ICRA becijferde dat ongeveer een derde van de 54,8 gigawatt recent opgeleverde hernieuwbare capaciteit zijn stroom afvoert via een tijdelijke netaansluiting. Op die tijdelijke route loopt de curtailment tijdens de zonuren op tot 50 tot 60 procent. In Rajasthan en Gujarat, de zonnigste deelstaten, is het effect het grootst. De stroom is er. De draden om hem weg te voeren zijn er niet.
Hoe we hier kwamen
Tien jaar geleden was zonnestroom duur en het net relatief leeg. De schaarste zat in het paneel. Die situatie is omgekeerd. De prijs van zonnepanelen daalde sinds 2010 met meer dan 90 procent, en de opwek groeit nu sneller dan het net kan meegroeien. Een zonnepark staat er binnen een jaar. Een hoogspanningsverbinding kost vijf tot tien jaar, plus vergunningen, grondverwerving en bezwaarprocedures.
Dat verschil in bouwtijd is de kern. India heeft een pijplijn van 107 gigawatt aan projecten die al een toezegging voor netaansluiting hebben, gepland tussen 2026-27 en 2030-31. De opwek staat klaar. Het transport loopt achter. Zolang die kloof bestaat, wordt een deel van de goedkoopste stroom ooit simpelweg weggegooid.
De economie erachter
Curtailment is geen technisch detail, maar een prijssignaal. Zonnestroom heeft een marginale kostprijs van vrijwel nul: zodra het paneel er staat, kost de volgende kilowattuur niets. Overtreft het aanbod de vraag en kan de stroom nergens heen, dan zakt de prijs. In Californië werd in 2024 ongeveer 3,4 miljoen megawattuur zonne- en windstroom afgeschakeld, 29 procent meer dan een jaar eerder, volgens de Amerikaanse energiedienst EIA.
Wie verliest, is de ontwikkelaar die op vol vermogen rekende. Wie wint, is degene die de stroom kan opslaan of verplaatsen. Californië laat de kanteling zien. In de eerste vijf maanden van 2025 daalde de curtailment als aandeel van de opwek van 13 naar 11,5 procent, terwijl de zonneproductie met 18 procent groeide. De oorzaak: batterijen die de middagpiek opvangen en 's avonds terugleveren, meldt pv magazine.
Het gevaar is een overvloed die zichzelf ondermijnt. Wie blijft bijbouwen zonder opslag en flexibele vraag, verhoogt de curtailment en drukt de prijzen zo ver dat nieuwe projecten niet meer rendabel zijn. De oplossing zit niet in minder opwek, maar in het wegwerken van de tweede knel: opslag, net en stuurbare vraag.
Implicatie voor de energie-stack
Hier ligt de kern van de energie-stack: de schaarste is verschoven van het opwekken van stroom naar het opvangen ervan. Nederland kent hetzelfde patroon. In 2024 werd hier ruim 3 terawattuur aan opwek afgeschakeld, drie keer zoveel als in 2023. In 2025 was de kale stroomprijs meer dan 580 uur negatief, blijkt uit analyses van de energiesector. Omvormers regelen op zonnige middagen automatisch terug zodra het lokale net vol zit.
Een contract in Zuid-Australië schetst het antwoord. Datacenterbedrijf Firmus tekende een energieovereenkomst voor 600 megawatt, gekoppeld aan 1,2 gigawatt nieuwe hernieuwbare opwek en 1,5 gigawattuur batterijopslag, met een grid-forming batterij van 200 megawatt bij Brinkworth (zie de ontwikkelingen-feed). Belangrijker nog: Firmus belooft zijn verbruik tot 220 uur per jaar terug te schroeven als de groothandelsprijs te hoog wordt. Opwek, opslag en stuurbare vraag zitten zo in één afspraak. Dat is de vorm die de energie-stack nodig heeft om overvloed niet te laten weglekken.
Wat te volgen
Drie indicatoren bepalen de komende twaalf maanden het verschil. Ten eerste de curtailment als aandeel van de totale opwek: daalt dat percentage terwijl de zonneproductie groeit, dan wint de opslag het van de verspilling. Ten tweede het tempo van batterij-installatie in gigawattuur, afgezet tegen dat van de opwek. Ten derde, voor India, hoeveel van de 107 gigawatt aan geplande transmissie daadwerkelijk op tijd wordt opgeleverd. De opwek is het probleem niet meer. De vraag is of het net, de opslag en de vraag hem kunnen bijhouden.