Japan veilt 1,25 GW batterijen, Nederland tekent één deal: hoe marktontwerp de batterij-economie bepaalt
Op 16 mei 2026 maakte Japan's OCCTO, de toezichthouder op het transmissienetwerk, de uitkomst bekend van de derde Long-Term Decarbonization Capacity Auction. De veiling kende ongeveer 1,25 gigawatt aan batterijopslag toe, plus 453 megawatt aan pumped-hydro. Twee weken eerder zette TenneT in Nederland een handtekening onder één contract: 200 megawatt en 800 megawattuur opslag met Green Energy Storage in Brabant, expliciet bedoeld om netcongestie te verlichten.
Twee jurisdicties, twee instrumenten, hetzelfde fysieke probleem: gerichte plaatsing van flexibele capaciteit. Het verschil zit niet in de techniek, maar in het marktontwerp.
Hoe we hier kwamen
Japan introduceerde de LTDA-veiling in 2024 nadat de bestaande capaciteitsmarkt geen aantrekkelijke contractduur bood voor lange-termijn-investeringen in decarbonized vermogen. De LTDA biedt twintig jaar revenue-zekerheid voor batterijopslag, kerncentrale-investeringen en pumped-hydro. De derde ronde zette een plafond van 800 megawatt voor batterijopslag, pumped-hydro en long-duration storage gezamenlijk. De uitkomst overschreed dat plafond doordat batterijbiedingen onder de kostenvoetafdruk van pumped-hydro kwamen.
Nederland heeft geen formele capaciteitsmarkt. Resource-adequacy is hier sinds 2003 belegd bij het marktsignaal van de spotprijs, aangevuld met balanceringsdiensten (FCR, aFRR) en sinds 2024 met ad-hoc congestion-mitigation-contracten via TenneT. De ACM legitimeerde dat laatste pad in 2025: batterijen die contracteren om in te grijpen bij congestie mogen wachtrijen overslaan.
De economie erachter
Een gestructureerde veiling levert drie zaken die een bilaterale deal niet levert. Price discovery: in Japan komt de gewogen clearingprijs voor batterijopslag tot stand in een proces dat voor de hele markt zichtbaar is. Schaal: ontwikkelaars weten dat er periodiek capaciteit gecontracteerd wordt en kunnen daarop financieren. Allocatie: het systeem kiest de goedkoopste megawatt, niet de eerst-aangemelde.
Het Nederlandse bilaterale pad heeft een andere economie. TenneT betaalt voor specifiek gedrag op een specifieke locatie. Dat is precies wat netcongestie vereist, maar het mist schaal en transparantie. Met 38 gigawatt aan applicaties in de TenneT-wachtrij en in september 2025 al 2.100 verbruiksaansluitingen in queue voor 896 megawatt vraag, is per-deal-onderhandeling structureel te langzaam.
De rebound zit aan de andere kant. Gestructureerde capaciteitsveilingen lopen risico op overcapaciteit en missing-money. PJM's 2026/27 base residual auction in de Verenigde Staten klaarde op een prijs die de eindgebruikersrekening met tientallen miljarden verhoogde zonder dat de toegekende capaciteit aantoonbaar nodig was. Een veiling die alleen kijkt naar megawatt zonder ruimtelijke specificatie, vermindert geen netcongestie. Daarom koppelt Japan de LTDA aan locatie-eisen via de OCCTO-toetsing.
Implicatie voor de energie-stack
De energie-stack draait om beschikbare elektronen op de juiste plek op het juiste moment. Cell-prijzen voor lithium-ijzerfosfaat-batterijen liggen volgens BloombergNEF inmiddels onder 90 dollar per kilowattuur. De techniek is opgelost. Wat overblijft is een marktontwerp dat investeerders zekerheid biedt en tegelijk de juiste megawatt op de juiste locatie aanwijst.
TenneT verwacht 6,7 gigawatt aan batterijen in Nederland in 2030. In april 2026 werden alleen al 5.300 nieuwe thuisbatterijen aangemeld (zie de ontwikkelingen-feed). Dat is decentrale autonomie. De vraag is hoe dat aanbod van capaciteit aansluit op een net dat structureel onderontwikkeld blijft.
Japan kiest voor centrale aanbesteding op systeembehoefte. Nederland kiest, voorlopig, voor decentrale opt-in via balanceringsmarkten plus bilaterale uitzonderingen. Beide paden kunnen werken. Eén werkt sneller als de schaarste structureel is.
Wat te volgen
Drie indicatoren voor de komende twaalf maanden. Ten eerste: de voortgang van het EU-kader voor capacity remuneration mechanisms binnen de Electricity Market Design-hervorming. Dat bepaalt of Nederland verplicht wordt een formele capaciteitsmarkt te ontwerpen. Ten tweede: het volume aan TenneT-congestion-mitigation-contracten dat na het GES-precedent volgt. Minder dan vijf in 2026 betekent dat het instrument een uitzonderingsregime blijft. Ten derde: de clearing van Japan's vierde LTDA-ronde, gepland voor begin 2027. Een lagere prijs zou bevestigen dat gestructureerde auctions kostencurves blootleggen die bilaterale onderhandelingen verbergen.
Schaarste is een ontwerpkeuze. Marktontwerp is dat ook.